In dit nummer van Theater & Educatie staan de theatereducatieve diensten van de grote schouwburgen centraal. Die diensten of afdelingen vormen als het ware de brug tussen schouwburg en publiek. En dat is niet altijd een even makkelijke doelgroep. Niet alleen de cultuur verandert en evolueert, maar ook de visie op wat cultuur moet zijn en waarvoor zij moet dienen, maakt welbepaalde evoluties door. En daar ontsnappen ook de educatieve diensten niet aan. Meer en meer
krijgen zij een maatschappelijke, bijna politieke taak toebedeeld. Van de grote schouwburgen wordt immers verwacht dat zij een breed en gediversifieerd publiek bereiken. Voor eigen winkel spelen en spreken mag en kan niet langer. De educatieve dienst heeft de niet geringe taak gekregen die verschuiving op te vangen.

Niet alleen het cultuurbegrip werd danig dooreen geschud, maar ook de eisen en verlangens die men tegenover theatereducatie ging koesteren vanuit de onderwijs- en cultuursector, veranderden. Ten eerste werd de doelgroep uitgebreid: educatie richt zich vandaag niet enkel op middelbare scholieren, maar gaat ook aan de slag met allochtonen, senioren, werklozen, enzovoort. Ten tweede is de inhoud veranderd. Met de verbreding van het cultuurbegrip kwam ook de klassieke canon op de helling te staan. Wat is de moeite waard om door te geven? Dien je als educatieve medewerker aandacht te besteden aan vormen van populaire cultuur? Bestaat er überhaupt nog een canon? Die en andere vragen dient zich ook een educatieve dienst te stellen. Ten slotte zijn ook de methodes veranderd. De nadruk verschoof van kennen naar kunnen, van kennis naar vaardigheden. Ook met die evolutie
moeten de educatieve diensten rekening houden. Theater & Educatie gaat met dit nummer in op een aantal van die problemen en besteedt daarbij ook heel wat aandacht aan de situatie in Vlaanderen.

Het voortgezet onderwijs krijgt steeds meer ruimte voor eigen keuzes ten aanzien van onderwijskundige aanpak en invulling van het onderwijsprogramma. Kunstklassen schieten als paddestoelen uit de grond en veel scholen overwegen om een cultuurprofielschool te worden. Momenteel (voorjaar /zomer 2003) onderzoekt Bureau Sardes (in opdracht van het Ministerie van OcenW) in hoeverre er belangstelling bestaat in het onderwijsveld voor de ontwikkeling van cultuurprofielscholen en in hoeverre het wenselijk zou zijn om een kwalificaie of licentie voor deze scholen in te stellen.

Theater & Educatie besteedt in dit nummer aandacht aan de laatste ontwikkelingen binnen kunstklassen en cultuurscholen, ging zelf op pad en maakte portretten van een aantal verschillende scholen die zich momenteel met kunst en cultuur profileren, o.a. het Zernike College (Groningen), het Segbroek College (Den Haag) en het Openbaar Zeister Lyceum. Daarnaast is er aandacht voor verschillende modellen en invullingen van kunstklassen en cultuurprofielscholen en laten we scholen zelf aan het woord over geïnitieerde projecten en plannen.

Dit boekje is tevens de voorpublicatie van het congres over kunstklassen en cultuurscholen dat Het Theaterfestival op 11 september 2003 organiseert in Theater Bellevue (www.theaterfestival.nl).

In de inleiding geeft Maria P. van Bakelen aan dat Theater & Educatie in deze publicatie dieper in wil gaan op de vraag welke invloed uitgaat van internationale contacten. Daarbij worden twee verschijnselen wat beter in beeld gebracht:
- dat Nederlandse theatermakers naar verre buitenlanden reizen om daar een theatervoorstelling te maken die daarna (ook) in Nederland wordt gespeeld
- dat buitenlandse theatermakers en theaterexpertise op podiumkunstgebied naar Nederland worden gehaald om de nieuwsgierigheid en artistieke ontwikkeling onder Nederlandse theatermakers te stimuleren.
T&E probeert in deze publicatie van beide bewegingen na te gaan vanuit welke motieven men kiest voor die buitenlandse contacten, welke specifieke eigenschappen deze maak- en communicatieprocessen kenmerken, wat deze culturele confrontaties artistiek opleveren en welke invloed die hebben op voorstellingen, workshops en discussies.